Tải miễn phí Sổ tay hướng dẫn Lý thuyết về Phép đo Độ dẫn điện và tìm hiểu kiến thức cơ bản về phép đo độ dẫn điện chính xác. Nhận các mẹo và gợi ý hay từ các chuyên gia điện hóa của chúng tôi cho công việc hàng ngày của bạn trong môi trường phòng thí nghiệm.
Xem trước Sổ tay hướng dẫn Lý thuyết về Phép đo Độ dẫn điện:
Sự kiện
Với rất nhiều lựa chọn về hệ thống phát hiện kim loại hiện nay, việc có kiến thức để đặt những câu hỏi phù hợp khi tìm kiếm một giải pháp dò tìm kim loại mới nhất, sẽ giúp bạn ...thêm
Xem hội thảo trực tuyến miễn phí về vệ sinh cân phòng thí nghiệm và tìm hiểu tầm quan trọng của việc vệ sinh thiết bị phòng thí nghiệm đối với sự an toàn và độ chính xác khi cân ...thêm
Tìm hiểu cách hệ thống kiểm tra trực quan giúp giảm nguy cơ thu hồi sản phẩm thực phẩm vì lý do liên quan đến dán nhãn sai hoặc các chất gây dị ứng không khai báo. ...thêm
Follow our hints and tips about sample preparation, instrument handling and measurement precautions. Improve results and reliability of your quality control procedures. ...more
Join our FREE webinar and training on lean laboratory management. Submit your questions and get answers during the live presentation! Learn more now ⮞ ...more
Full PDF PackageDownload Full PDF Package
This Paper
A short summary of this paper
37 Full PDFs related to this paper
Download
PDF Pack
Trong rất nhiều các tài liệu chuyên ngành xử lý nước chúng ta thường thấy có thông số về độ dẫn điện. Đặc biệt là trong các công trình xử lý nước công nghiệp, thông số về độ dẫn điện ảnh hưởng lớn đến chất lượng sản phẩm đầu ra của các dây chuyền công nghiệp. Vậy Độ dẫn điện của dung dịch là gì? Độ dẫn điện của nước là gì? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong nội dung bài viết.
Độ dẫn điện của dung dịch là gì?
Độ dẫn điện của dung dịch, thường gọi là EC (Viết tắt của Electro Conductivity) là chỉ số thể hiện tổng nồng độ ion hòa tan trong dung dịch. Đơn vị đo của độ dẫn điện EC là mS/cm (miliSiemens trên centimet). Chú ý, độ dẫn điện của dung dịch không thể hiện cho từng loại ion trong dung dịch.
Máy đo độ dẫn điện trong nước
Độ dẫn điện trong dung dịch EC có thể hiện khả năng dẫn điện, nhiệt và âm thanh của dung dịch. Trong dung dịch, khi có các ion là nguyên nhân gây ra dòng điện khi áp đặt một chênh lệch điện thế. Dòng điện tạo ra bởi sự chuyển động có hướng của các hạt ion. Độ dẫn điện tỉ lệ thuận với nhiệt độ dung môi. Khi nhiệt độ tăng, các hạt ion được cung cấp thêm năng lượng, chuyển động với tốc độ cao ảnh hưởng đến độ dẫn điện. Nói cách khác, nhiệt độ nước càng cao thì độ dẫn điện của nước càng lớn. Nhiệt độ nước tăng lên 10 độ C tương ứng với sự tăng lên 2 – 3% độ dẫn điện.
Nước tinh khiết dẫn điện không tốt. Sau đây là độ dẫn điện của một số loại nước đặc trưng:
- Nước biển: 5S/m
- Nước uống thông thường: 0.005 – 0.05S/m
- Nước tinh khiết: 5.5 – 6S/m
Ứng dụng độ dẫn điện trong thực tế
Độ dẫn điện là tổng nồng độ ion trong nước, do vậy độ dẫn điện EC sẽ liên quan đến đến nồng độ muối hòa tan cũng như các ion khác. Trong thực tế, người ta sử dụng độ dẫn điện để gián tiếp đo các chỉ số khác như độ mặn và chỉ số TDS (tổng lượng chất rắn hòa tan trong nước).
Với nước tinh khiết, độ dẫn điện khi đo được sẽ là 0, tức là nước tinh khiết sẽ không dẫn điện. Do vậy, với nước tinh khiết khi hòa muối vào đo độ mặn và TDS chúng ta sẽ có những kết quả tỉ lệ tuyến tính.
Nước sử dụng trong công nghiệp mạ có độ dẫn điện cực thấp
Trong xử lý nước sản xuất công nghiệp, độ dẫn điện là một thông số cực kỳ quan trọng. Các ngành sản xuất công nghiệp như sản xuất vi mạch điện tử, thiết bị lắp ráp ô tô, xe máy, sản xuất sơn tường và sơn kim loại, ngành mạ kim loại... có những yêu cầu rất khắt khe về nước sử dụng. Nguồn nước này cần có độ dẫn điện cực thấp. Nước sử dụng trong sản xuất công nghiệp ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sản phẩm đầu ra của các nhà máy công nghiệp.
Kết luận
Độ dẫn điện là một chỉ tiêu quan trọng trong đo lường chất lượng nước, nó cũng là một chỉ tiêu để tham chiếu cho rất nhiều các tiêu chí liên quan. Hy vọng qua bài viết, bạn đã nắm được Độ dẫn điện của dung dịch là gì? và các ứng dụng của nó trong cuộc sống.
FamyCare
Chuyên gia trong lĩnh vực xử lý nước, lọc nước, có 15 năm kinh nghiệm.
Bài 9 ĐỘ DẪN ĐIỆN CỦA DUNG DỊCH CHẤT ĐIỆN LY I. MỤC ĐÍCH Xác định độ dẫn điện riêng, từ đó xác định độ dẫn điện đương lượng giới hạn của chất điện ly mạnh, độ điện ly và hằng số điện ly của chất điện ly yếu. II. LÝ THUYẾT 1. Độ dẫn điện riêng và độ dẫn điện đương lượng. Khả năng dẫn điện của mọi vật dẫn được đặc trưng bởi độ dẫn điện L là đại lượng nghịch đảo của điện trở R. Với một vật dẫn có tiết diện không đổi: R= l S (1) Trong đó là điện trở suất; l và S là độ dài và tiết diện ngang của vật dẫn, nên: L= S S .l l (2) Đại lượng = 1/ được gọi là độ dẫn điện riêng, có thứ nguyên 1.cm1. Khi l = 1cm, S = 1cm2 thì L = , như vậy: Độ dẫn điện riêng của dung dịch chất điện ly là độ dẫn điện của một thể tích 1cm 3 dung dịch có tiết diện ngang 1cm2 nằm giữa hai điện cực song song cách nhau 1cm. Vì khả năng dẫn điện của dung dịch điện ly phụ thuộc vào bản chất các ion và số ion có mặt trong một đơn vị thể tích dung dịch nên độ dẫn điện riêng phải phụ thuộc vào nồng độ chất điện ly có trong dung dịch (hình 34). Đối với chất điện ly mạnh, độ dẫn điện riêng càng lớn nếu nồng độ của các ion và tốc độ tuyệt đối của chúng càng lớn. Nhưng khi tăng nồng độ của các ion thì lực hút giữa chúng tăng lên, ảnh hưởng đó trở nên mạnh hơn sự tăng nồng độ của chất điện ly và độ dẫn điện riêng của dung dịch sẽ giảm. Đối với chất điện ly yếu, độ dẫn điện riêng tăng không lớn khi tăng nồng độ. Khi nồng độ tăng đủ lớn thì độ dẫn điện riêng giảm do sự giảm độ điện ly của dung dịch và cực đại của độ dẫn điện riêng ứng với giá trị cực đại của tích số độ điện ly và nồng độ của dung dịch. 90 Hình 34: Sự phụ thuộc của độ dẫn điện riêng của một số dung dịch chất điện ly vào nồng độ dung dịch. Vì sự phụ thuộc giữa độ dẫn điện riêng và nồng độ rất phức tạp cho nên để đặc trưng cho khả năng dẫn điện của dung dịch các chất điện ly người ta thường sử dụng đại lượng độ dẫn điện đương lượng . Độ dẫn điện đương lượng là độ dẫn điện của một thể tích dung dịch chứa đúng một đương lượng gam chất điện ly nằm giữa hai điện cực song song cách nhau 1cm. Dựa vào sơ đồ (hình 35) ta dễ thấy quan hệ giữa độ dẫn điện riêng và độ dẫn điện đương lượng: = . V.1000 1000 C (cm2.-1.đlg-1) (3) Ở đây V là thể tích của dung dịch tính bằng lít chứa đúng một đương lượng gam chất điện ly, được gọi là độ pha loãng. C là nồng độ của dung dịch (đlg/l). Công thức (3) cho thấy phụ thuộc nồng độ dung dịch. Khi pha loãng dung dịch sẽ tăng; Khi độ pha loãng tăng đến một giá trị giới hạn nào đó thì độ dẫn điện đương lượng đạt đến giá trị tới hạn (hình 36). Theo định luật Kohlrausch về sự chuyển động độc lập của các ion trong dung dịch loãng: 91 = + + (4) Ở đây + và là độ dẫn điện (hay linh độ) của cation và anion. Hình 35: Mô hình mô tả sự liên hệ giữa độ dẫn điện riêng và độ dẫn điện đương lượng. Hình 36: Sự phụ thuộc của độ dẫn điện đương lượng vào độ pha loãng. Đối với dung dịch chất điện ly yếu, độ điện ly và độ dẫn điện đương lượng liên hệ với nhau bằng phương trình: = (5) Theo (5) có thể xác định được hằng số điện ly Kđ của một chất điện ly yếu dựa vào độ dẫn điện. Ví dụ, trong trường hợp đơn giản nhất, với chất điện ly AB phân ly theo sơ đồ: AB A B = Kđ A+ + B (6) AB Vì [AB] = C(1 - ); [A+] = [B] = C. nên: Kđ =C.2/(1-) 92 (7) Thay theo phương trình (5) vào (7) rút ra: 2 C Kđ = (8) Phương trình (8) có thể viết dưới dạng: 2 C 1 2 Kd (9) Sau khi chia tất cả cho , ta được: 1/ = Ở đây 1 1 + C 2 Kd (10) 1 1 và là những hằng số. 2 Kd Nếu xây dựng đồ thị sự phụ thuộc của 1/ vào C thì sẽ thu được một đường thẳng và dựa vào đồ thị xác định được 1/ và 1/2Kđ nghĩa là xác định được độ dẫn điện đương lượng giới hạn và hằng số điện ly Kđ của chất điện ly yếu. Đối với dung dịch loãng của chất điện ly mạnh (C < 10-2 đlg/l) độ dẫn điện đương lượng phụ thuộc vào nồng độ theo phương trình: = - A. C (11) Trong đó A là hằng số phụ thuộc vào bản chất của dung môi, nhiệt độ và hoá trị của chất điện ly. Nếu xác định độ dẫn điện của dung dịch ở các nồng độ khác nhau, sau đó xây dựng đồ thị sự phụ thuộc của và C sẽ thu được một đường thẳng và dựa vào đồ thị sẽ xác định được độ dẫn điện đương lượng giới hạn của chất điện ly mạnh. 2. Phương pháp đo độ dẫn điện. Việc đo độ dẫn điện của dung dịch điện ly thực tế quy về việc đo điện trở của chúng bằng dòng điện một chiều hay xoay chiều. Khi dùng dòng một chiều, trên bề mặt điện cực tiếp xúc với dung dịch xảy ra phản ứng điện hoá tạo nên một điện trở gọi là điện trở phân cực làm thay đổi điện trở của dung dịch cần xác định. Để giảm điện trở phân cực người ta dùng các điện cực không phân cực như calomen, clorua bạc... Nhưng theo Kohlrausch tốt hơn hết là dùng dòng xoay chiều có tần số cao (khoảng 600 1000 Hz). Khi đó sự phân cực sau mỗi lần đổi chiều dòng điện hoàn toàn bị lần đổi chiều tiếp sau trung hoà. Để đo điện trở người ta dùng cầu đo Wheatstone, sơ đồ của nó chỉ ra trên hình 37, trong đó R1, R2, R3 là điện trở đã biết, Rx là điện trở cần xác định. Theo định luật Kirchhoff 93 về mạch rẽ khi kim điện kế (2) chỉ số 0 nghĩa là khi không có dòng điện đi qua mạch CD ta có : Rx = R3 . R1 R2 (12) Hình 37: Sơ đồ cầu đo điện trở Wheatstone. 1. Nguồn điện; 2. Điện kế. Trên thực tế người ta lắp điện trở R1 = R2 còn R3 là hộp điện trở chuẩn. Bằng cách điều chỉnh R3 để kim điện kế (2) chỉ “0”, khi đó ta có cân bằng cầu đo và xác định được điện trở của dung dịch: Rx = R3. Cấu trúc bình dung dịch cần đo độ dẫn điện có một ý nghĩa quan trọng. Điện trở của dung dịch không những phụ thuộc vào nồng độ chất điện ly, diện tích của điện cực và khoảng cách giữa chúng mà còn phụ thuộc vào cách xếp đặt các điện cực và thể tích của dung dịch vì không phải chỉ có phần thể tích của dung dịch nằm giữa hai điện cực là tham gia vào việc dẫn điện (hình 38). Vì vậy hình dạng và cách xếp đặt điện cực trong mọi phép đo phải được giữ nguyên. Thể tích của dung dịch đo cũng phải cố định. Phép đo độ dẫn điện thường thực hiện trong các bình đo có các điện cực là những lá platin đen được gắn cố định bằng những thanh thuỷ tinh vào nắp bình đo (hình 39). 94 Hình 38: Phân bố đường sức trong điện trường giữa hai điện cực song song. Hình 39: Điện cực platin để xác định hằng số bình. Nếu khoảng cách giữa hai điện cực là l, diện tích bề mặt điện cực là S và f là yếu tố phụ thuộc vào đặc trưng hình học của bình đo thì điện trở của dung dịch được tính theo công thức: R= Suy ra: 1 l .f S 1 l .f . R S (13) (14) Vì các đại lượng f, l, S là cố định, đặc trưng cho mỗi bình đo, nên phương trình (14) có thể viết: = K/R (15) Ở đây K là hằng số bình, có thứ nguyên cm1. Để đo độ dẫn điện cần phải xác định hằng số bình K. Người ta xác định K bằng cách đo điện trở của một dung dịch chuẩn đã biết độ dẫn điện riêng, ví dụ dung dịch KCl 0,02N có = 0,0027651cm1 ở 25oC. Đo RKCl sẽ xác định được K theo phương trình: K = 0,002765.RKCl (16) Biết K dựa vào phương trình (15) có thể xác định độ dẫn điện của dung dịch bất kỳ khi đo được điện trở của chúng. 95 III. TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM 1. Xác định hằng số bình K. Hằng số bình K xác định dựa vào việc đo điện trở của dung dịch chuẩn KCl ở các nồng độ khác nhau (0,1; 0,02 và 0,01N). Đầu tiên rửa bình đo và điện cực bằng nước cất 2 3 lần sau đó tráng 1 2 lần bằng một ít dung dịch KCl 0,1N. Dùng pi pét lấy một lượng nhất định dung dịch KCl 0,1N vào bình đo sao cho dung dịch ngập hết các điện cực (đến vạch ngấn trên thành bình). Đo điện trở của dung dịch bằng cầu đo (hình 37). Sau đó lấy 20ml dung dịch KCl 0,1N pha loãng thành 100ml bằng nước cất ta được dung dịch KCl 0,02N. Đổ dung dịch đã nghiên cứu ra khỏi bình, rửa bình đo và điện cực như trên. Lấy một thể tích dung dịch KCl 0,02N như thể tích dung dịch đo lần trước vào bình và đo điện trở của dung dịch. Lại pha loãng gấp đôi dung dịch KCl 0,02N để thu được dung dịch KCl 0,01N và lặp lại quá trình như trên. Tính hằng số K theo công thức (16) đối với từng dung dịch rồi lấy kết quả trung bình. Cho biết ở 25oC, với dung dịch KCl 0,1N giá trị lần lượt bằng 0,01228 và 0,001413 1cm1. Trong trường hợp đo độ dẫn điện của dung dịch điện ly rất loãng cần tính đến độ dẫn điện của nước. Với nước cất để ngoài không khí do có sự hoà tan của CO2 và sự kiềm hoá của thuỷ tinh nên độ dẫn điện của nó vào khoảng 10-6-1cm-1. Độ dẫn điện thực tế của dung dịch sẽ là: = đo được nước 2. Xác định độ dẫn điện đương lượng giới hạn của dung dịch HCl. Pha dung dịch HCl 0,1N trong bình định mức 50ml. Tiến hành đo điện trở của dung dịch này. Đo 3 lần để lấy kết quả trung bình. Sau đó pha loãng dung dịch bằng nước cất để thu được 100ml các dung dịch HCl 0,02; 0,01; 0,005; 0,001N. Đo điện trở của các dung dịch này. Mỗi thí nghiệm đo 3 lần và sau mỗi thí nghiệm phải rửa bình đo bằng nước cất và tráng bằng dung dịch ta muốn đo tiếp. Tính độ dẫn điện riêng và độ dẫn điện đương lượng của các dung dịch. Xây dựng đồ thị C rồi ngoại suy đường biểu diễn C 0 để tìm giá trị . Ghi các kết quả đo được và tính toán theo bảng sau: Số TT 96 Nồng độ dd HCl C(đlg/l) Hằng số bình K Điện trở đo được R Độ dẫn điện riêng Độ dẫn điện đ lượng C 3. Xác định hằng số phân ly của axit CH3COOH. Pha 100 ml dung dịch CH3COOH có các nồng độ 0,1; 0,05; 0,01; 0,005N (pha từ dung dịch ban đầu CH3COOH 0,1N bằng nước cất). Đo điện trở của các dung dịch trên, mỗi dung dịch đo 3 lần để lấy kết quả trung bình. Tính độ dẫn điện riêng và độ dẫn điện đương lượng của các dung dịch. Tính độ điện ly theo công thức (5). Cho biết độ dẫn điện đương lượng giới hạn của CH3COOH: ,CH3COOH = , H+ + , CH3COO = 349,8 + 40,9 = 390,7. Dựa vào công thức (8) xác định hằng số phân ly của CH3COOH. Ghi các kết quả đo được và tính toán theo bảng mẫu sau: Số TT Nồng độ dd CH3COOH C(đlg/l) Hằng số Điện trở Độ dẫn bình K đo được điện riêng Rx Độ dẫn điện đ. lượng Độ điện Hằng số phân ly Kđ ly 1 2 3 4 Câu hỏi chuẩn bị: Câu hỏi số1: Định nghĩa độ dẫn điện và độ dẫn điện đương lượng, thứ nguyên của chúng? Các yếu tố ảnh hưởng? Ý nghĩa độ dẫn điện đương lượng giới hạn. Câu hỏi số 2: Giải thích và thiết lập công thức: λ = 1000 C
Câu hỏi số 3: Trình bày phương pháp xác định độ dẫn điện riêng, xác định độ dẫn điện đương lượng, độ dẫn điện đương lượng giới hạn của dung dịch chất điện ly mạnh. Câu hỏi số 4: Cần chú ý điều gì khi xác định độ dẫn điện của dung dịch điện ly mạnh nồng độ loãng? Câu hỏi số 5: Cách xác định độ điện ly α và hằng số phân ly Kđ của dung dịch chất điện ly yếu? 97