LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000 CÁC NƯỚC TƯ BẢN TỪ SAU CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ 2 Tiết 3: Tây Âu A. Mục tiêu - Hiểu thế nào là khu vực Tây Âu? + Tây Âu là những nước nằm ở phía Tây Châu Âu. + Sau chiến tranh thế giới thứ 2, Hội nghị Ianta về cơ bản chia châu Âu làm hai phần: một phần chịu qnhr hưởng của các nước Mỹ, Anh, Pháp và một phần chịu ảnh hưởng của Liên Xô. =>Khái niệm Đông Âu – Tây Âu không chỉ là khái niệm địa lí mà còn là một khái niệm địa chính trị. - Tìm hiểu Tây Âu với ba nội dung: + Tình hình kinh tế, khoa học kĩ thuật và đối ngoại của Tây Âu. + Chính sách đối ngoại của Tây Âu. =>Phân chia được các giai đoạn phát triển trong tình hình kinh tế, khoa học kĩ thuật và chính sách đối ngoại của các nước Tây Âu + Quan trọng nhất là: Liên minh châu Âu (EU). Trong đó phân tích được sự hình thành, mục đích thành lập, sự phát triển và đánh giá về sự phát triển của liên minh châu Âu. B. Nội dung I. Tình hình kinh tế, khoa học kĩ thuật 1. Giai đoạn 1945-1950: phục hồi kinh tế và phục hồi đất nước sau chiến tranh - Các nước Tây Âu chịu thiệt hại nặng nề sau chiến tranh. - Năm 1947, Mỹ thực hiện kế hoạch Macsan, chi viện 17 tỉ USD không hoàn lại để tái thiết đất nước. => Các nước Tây Âu đều đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, tạo thành một hệ thống các nước tư bản chủ nghĩa, đối lập với các nước xã hội chủ nghĩa đứng đầu là Liên Xô. 2. Giai đoạn 1950-1970: phát triển - Sản xuất công nghiệp: phát triển mạnh mẽ, trong đó Pháp, Anh, Đức lần lượt là những nước đứng thứ ba, tư, năm thế giới tư bản chỉ sau Mỹ và Nhật Bản. - Khoa học kĩ thuật: các nước Tây Âu đi đầu trong khoa học kĩ thuật và đạt được rất nhiều thành tựu. => Tây Âu trở thành một trung tâm kinh tế - tài chính lớn nhất thế giới. * Nguyên nhân: - Các nước Tây Âu có chính sách phát triển hợp lí. - Tác động từ viện trợ của nước ngoài, trong đó viện trợ của Mỹ là chính. 3. Giai đoạn 1973-1991: suy thoái Suy thoái do tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng 4. Giai đoạn 1991- nay: phục hồi và phát triển - Hiện nay, Tây Âu vẫn là một trong những trung tâm kinh tế, tài chính lớn của thế giới. II. Chính sách đối ngoại 1. Giai đoạn 1945-1950: - Năm 1949, Mỹ đứng đầu thành lập khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) nhằm chống lại Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa. => Các nước Tây Âu là đồng minh thân cận với Mỹ. - Sau khi chiến tranh kết thúc, rất nhiều nước Tây Âu tìm cách quay trở lại xâm lược các nước thuộc địa. Tiêu biểu như Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam. 2. Giai đoạn 1950-1973 - Các nước Tây Âu vẫn ủng hộ Mỹ, cùng với Mỹ chạy đua trong cuộc chiến tranh lạnh. - Ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược cục bộ. Đồng thời có những quan hệ trung lập. 3. Giai đoạn 1973 – 2000: xu thế hòa hoãn - Năm 1989: bức tường Berlin sụp đổ - Tháng 12/1989: tại đảo Manta, hai người đững đầu hai nước Liên Xô và Mỹ đã tuyên bố kết thúc chiến tranh lạnh. - Năm 1990: nước Đức thống nhất. - Năm 1991: các nước Tây Âu tập trung xây dựng liên minh châu Âu EU. => Các nước châu Âu đi theo một con đường đối ngoại duy nhất, đó là đa phương hóa, đa dạng hóa. III. Liên minh châu Âu (EU) 1. Sự thành lập - Sau Chiến tranh thế giới thứ 2, các nước Tây Âu tập trung phát triển kinh tế, có nhu cầu hợp tác để cùng phát triển. - Năm 1951: ban đầu chỉ gồm 6 nước (Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan, Italia, Lucxămbua) thành lập Cộng đồng than và thép châu Âu. - Năm 1957, 6 nước này thành lập Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu và Cộng đồng kinh tế châu Âu (EEC). => Trên cơ sở 3 tổ chức này, năm 1967, đã hợp nhất thành Cộng đồng châu Âu (EC). - Năm 1991: tại Maxtric (Hà Lan), các nước của Cộng đồng châu Âu kiến nghị thành lập Liên minh châu Âu (EU) - Năm 1993: Liên minh châu Âu chính thức có hiệu lực. 2. Mục đích - Nhằm tăng cường hợp tác giữa các quốc gia Tây Âu về kinh tế, an ninh, chính trị. 3. Sự phát triển - Số lượng thành viên: từ 6 thành viên ban đầu, đến 2007, EU đã gồm 27 quốc gia. - Hoạt động: + Năm 1979: đã diễn ra kì họp đầu tiên của Nghị viện chung châu Âu.=> thống nhất về chính trị. + Năm 1995: 7 nước ở Tây Âu đầu tiên đã bãi bỏ thị thực, cho phép công dân được tự do đi lại. + Năm 2002: đồng tiền chung châu Âu (EURO) chính thức được lưu hành => thống nhất kinh tế, thị trường. * Mối quan hệ giữa Việt Nam và EU: bắt đầu hợp tác từ năm 1990. 4. Đánh giá - Liên minh châu Âu chiếm ¼ kinh tế thế giới. - Hoạt động hiệu quả. => Liên minh châu Âu được đánh giá là tổ chức liên kết kinh tế, chính trị khu vực lớn nhất thế giới. Tất cả nội dung bài viết. Các em hãy xem thêm và tải file chi tiết dưới đây: Luyện Bài tập trắc nghiệm môn Lịch Sử 12 - Xem ngay Chi tiết Chuyên mục: Bài 8: Nước Mĩ - Mĩ là nước đi đầu về khoa học - kĩ thuật và công nghệ trên thế giới, đã thu được nhiều thành tựu kì diệu trong tất cả các lĩnh vực như sáng chế các công cụ sản xuất mới (máy tính, máy tự động và hệ thống máy tự động), các nguồn năng lượng mới (nguyên tử và Mặt Trời...), những vật liệu tổng hợp mới, “cách mạng xanh” trong nông nghiệp, cách mạng trong giao thông và thông tin liên lạc. - Trong công cuộc chinh phục vũ trụ (tháng 7 - 1969, lần đầu tiên đưa con người lên Mặt Trăng...) ; - Mĩ đã sản xuất các loại vũ khí hiện đại (tên lửa chiến lược, máy bay tàng hình...). - Nhờ những thành tựu khoa học - kĩ thuật đó, nền kinh tế Mĩ không ngừng tăng trưởng; đời sống vật chất, tinh thần của người dân Mĩ có nhiều thay đổi nhanh chóng. (Nguồn: trang 34 sgk Lịch Sử 9:) 49 lượt xem 3. Các nước Tây Âu đã có bước phát triển về kinh tế, khoa học - kĩ thuật như thế nào sau chiến tranh thế giới thứ hai? Bài làm: Bước phát triển về kinh tế, khoa học - kĩ thuật sau chiến tranh thế giới thứ hai của các nước Tây Âu là: Giai đoạn 1945-1950:
=> Các nước Tây Âu đều đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, tạo thành một hệ thống các nước tư bản chủ nghĩa, đối lập với các nước xã hội chủ nghĩa đứng đầu là Liên Xô. Giai đoạn 1950-1970:
=> Tây Âu trở thành một trung tâm kinh tế - tài chính lớn nhất thế giới. Giai đoạn 1973-1991: Suy thoái do tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng Giai đoạn 1991- nay: phục hồi và phát triển trở lại. Hiện nay, Tây Âu vẫn là một trong những trung tâm kinh tế, tài chính lớn của thế giới. – Tây Âu bị chiến tranh tàn phá nặng nề và tới khoảng năm 1950 nền kinh tế các nước này đã được khôi phục. – Từ đầu những năm 50 đến đầu những năm 70, nền kinh tế các nước Tây Âu ổn định và phát triển nhanh. Kết quả là Tây Âu đã trở thành một trung tâm kinh tế – tài chính lớn nhất của thế giới. Các nước Tây Âu có trình độ khoa học kĩ thuật phát triển cao. – Những nhân tố của sự phát triển nền kinh tế Tây Âu: + Các nước Tây Âu đã áp dụng những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật. + Vai trò của nhà nước trong việc quản lí và điều tiết nền kinh tế. + Các nước Tây Âu đã tận dụng tốt các cơ hội bên ngoài cho sự phát triển đất nước như nguồn viện trợ của Mĩ, sự hợp tác trong Cộng đồng châu Âu [EC]… – Do tác động của cuộc khủng hoảng dầu mỏ, từ năm 1973 đến đầu thập kỷ 90, kinh tế Tây Âu lâm vào tình trạng không ổn định, suy thoái kéo dài. Từ năm 1994, nền kinh tế Tây Âu bắt đầu hồi phục và phát triển. – Những năm đầu sau Chiến tranh thế giới thứ hai, với mưu đồ khôi phục chế độ thuộc địa, các nước Tây Âu như Anh, Pháp, Hà Lan…, đã tiến hành những cuộc chiến tranh tái chiếm thuộc địa, nhưng cuối cùng họ đã thất bại. – Trong bối cảnh Chiến tranh lạnh đối đầu giữa hai phe, nét nổi bật trong chính sách đối ngoại của các nước Tây Âu là Liên minh chặt chẽ với Mĩ. – Các nước Tây Âu tham gia “kế hoạch Mácsan”; gia nhập Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương [NATO, 4-1949] nhằm chống lại Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa; đứng về phía Mĩ trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam; ủng hộ Ixraen trong cuộc chiến tranh xâm lược Trung Đông. Tuy nhiên, quan hệ giữa Mĩ và các nước Tây Âu cũng đã diễn ra những “trục trặc”, nhất là quan hệ Mĩ – Pháp… – Tháng 8 – 1975, Các nước Tây Âu cùng Liên Xô, các nước XHCN châu Âu, Mĩ, Canađa ở Bắc Mĩ đã ký kết Định ước Henxinki về an ninh và hợp tác châu Âu. Tình hình căng thẳng ở Châu Âu đã dịu đi rõ rệt. – Vào cuối năm 1989, ở châu Âu đã diễn ra hai sự kiện to lớn mang tính đảo lộn: Bức tường Béclin bị phá bỏ [11-1989] hai siêu cường Xô – Mĩ chấm dứt Chiến tranh lạnh [12-1989], sau đó không lâu nước Đức tái thống nhất [10-1990]. Trong bài thứ tư này, các bạn sẽ được PGS.TS Vũ Quang Hiển hướng dẫn ôn thi nội dung “Mĩ, Tây Âu, Nhật Bản [1945 – 2000]”. A. Mục tiêu– Trình bày được quá trình phát triển về kinh tế, khoa học – kĩ thuật của nước Mĩ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, giải thích được nguyên nhân dẫn đến sự phát triển đó. – Nêu được những nét nổi bật trong chính sách đối ngoại của Mĩ trong và sau thời kì “Chiến tranh lạnh”, đánh giá tác động của chính sách đó đối với thế giới. – Trình bày được những nét chính về sự phát triển kinh tế, khoa học – kĩ thuật của Tây Âu từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, giải thích được nguyên nhân dẫn đến sự phát triển đó. Trình bày được quá trình hình thành và phát triển của Liên minh châu Âu [EU]. – Trình bày được sự phát triển của nền kinh tế Nhật Bản nửa sau thế kỉ XX và nguyên nhân của nó. Khái quát được chính sách đối ngoại của Nhật Bản từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. – Phân biệt được các loại hình tổ chức quốc tế: tổ chức liên minh quân sự, tổ chức liên kết chính trị – kinh tế, tổ chức đa phương mang tính đại diện toàn cầu. B. Nội dungI. Nước Mĩ 1. Về kinh tế * Giai đoạn 1945-1973: phát triển mạnh mẽ
– Trong khoảng 20 năm sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mĩ trở thành trung tâm kinh tế – tài chính duy nhất trên thế giới. – Những nhân tố thúc đẩy sự phát triển kinh tế Mĩ:
– Các chính sách và biện pháp điều tiết của nhà nước có vai trò quan trọng thúc đẩy kinh tế Mĩ phát triển. * Giai đoạn 1973 – 1991: suy thoái.
* Giai đoạn 1991 – 2000:
2. Về khoa học – kĩ thuật – Là một trong những nước đi đầu và đạt nhiều thành tựu to lớn, trong nhiều lĩnh vực như chế tạo công cụ sản xuất mới [máy tính điện tử, máy tự động], vật liệu mới [pôlime, vật liệu tổng hợp], năng lượng mới [năng lượng nguyên tử…], sản xuất vũ khí [bom nguyên tử, bom khinh khí, tên lửa đạn đạo], chinh phục vũ trụ [năm 1969 đưa tàu và người thám hiểm lên Mặt trăng, thám hiểm sao Hỏa], đi đầu cuộc “cách mạng xanh” trong nông nghiệp… – Là nước có đội ngũ chuyên gia về khoa học – kĩ thuật đông nhất trên thế giới. Tính chung Mĩ chiếm 1/3 số lượng bản quyền sáng chế của toàn thế giới. Mĩ dẫn đầu thế giới về số người được nhận giải Nô-ben. 3. Về đối ngoại * Thời kì Chiến tranh lạnh [1945 – 1991] – Triển khai Chiến lược toàn cầu, được tuyên bố công khai trong diễn văn của Tổng thống H. Truman đọc trước Quốc hội Mĩ [3-1947], coi chủ nghĩa cộng sản là một nguy cơ và Mĩ có “sứ mệnh lãnh đạo thế giới tự do” chống lại nguy cơ đó. Các đời tổng thống Mĩ đều có những học thuyết cụ thể với những tên gọi khác nhau, nhưng đều nhằm 3 mục tiêu:
Để thực hiện các mục tiêu trên, Mĩ sử dụng nhiều biện pháp khác nhau:
– Năm 1972, Mĩ điều chình chiến lược toàn cầu, thực hiện sách lược hoà hoãn với hai nước lớn [Liên Xô và Trung Quốc] để chống lại phong trào đấu tranh cách mạng của các dân tộc. – Từ giữa những năm 80 [thế kỉ XX], trong xu thế đối thoại và hoà hoãn, Mĩ và Liên Xô chính thức tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh [12/1989]. * Thời kì sau Chiến tranh lạnh – Sau khi tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh [1989] và trật tự thế giới hai cực Ianta tan rã [1991], chính quyền Mĩ đề ra Chiến lược Cam kết và Mở rộng với ba mục tiêu:
– Mục tiêu bao trùm là Mĩ muốn thiết lập trật tự thế giới “đơn cực”, trong đó Mĩ là siêu cường duy nhất, đóng vai trò lãnh đạo thế giới. Nhưng trong tương quan lực lượng giữa các cường quốc, Mĩ không dễ gì thực hiện được tham vọng đó. – Vụ khủng bố 11/9/2001 cho thấy, chủ nghĩa khủng bố là yếu tố khiến Mĩ phải thay đổi chính sách đối ngoại khi bước vào thế kỉ XXI. II. Tây Âu 1. Kinh tế * Từ 1945 đến nửa đầu những năm 70 của thế kỉ XX – Sự phát triển:
– Những nhân tố của sự phát triển nền kinh tế Tây Âu là:
* Từ năm 1973 đến năm 1991 – Đến đầu thập kỉ 90, kinh tế Tây Âu lâm vào tình trạng không ổn định, suy thoái kéo dài. – Tuy vẫn là một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính lớn của thế giới, nhưng kinh tế Tây Âu gặp không ít khó khăn: suy thoái, khủng hoảng, lạm phát và thất nghiệp. Quá trình liên hợp hóa trong khuôn khổ Cộng đồng châu Âu [EU] vẫn còn nhiều khó khăn trở ngại. * Từ 1991 đến năm 2000 – Đầu thập niên 90 [thế kỉ XX], Tây Âu lâm vào cuộc suy thoái ngắn. – Từ năm 1994, nền kinh tế bắt đầu phục hồi và phát triển trở lại. Tốc độ tăng trưởng tăng từ 2,9 đến 3,4%. – Tây Âu là một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính lớn nhất thế giới. Đến giữa thập niên 90 [thế kỷ XX], 15 nước thành viên EU đã chiếm 1/3 tổng sản phẩm công nghiệp toàn thế giới. Có nền khoa học – kĩ thuật hiện đại. 2. Chính sách đối ngoại * Giai đoạn 1945 – 1950 – Những năm đầu sau Chiến tranh thế giới thứ hai, với mưu đồ khôi phục chế độ thuộc địa, các nước Tây Âu như Anh, Pháp, Hà Lan… đã tiến hành chiến tranh tái chiếm thuộc địa, nhưng cuối cùng đều thất bại. – Liên minh chặt chẽ với Mĩ: nhiều nước Tây Âu đã tham gia khối quân sự NATO do Mĩ đứng đầu. * Giai đoạn 1950 – 1973 – Trong bối cảnh Chiến tranh lạnh, đối đầu giữa hai phe, nhiều nước Tây Âu một mặt vẫn tiếp tục liên minh chặt chẽ với Mĩ, mặt khác đã nỗ lực mở rộng hơn nữa quan hệ đối ngoại. – Các nước Tây Âu đã tham gia “ Kế hoạch Mác san”, gia nhập khối liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương [NATO, tháng 4/1949] nhằm chống lại Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa, đứng về phía Mĩ trong cuộc Chiến tranh xâm lược Việt Nam, ủng hộ Ixaren trong các cuộc Chiến tranh Trung Đông. – Chủ nghĩa thực dân cũ của Anh, Pháp, Hà Lan đã sụp đổ trên phạm vi toàn thế giới. * Giai đoạn 1973 – 1991 – Từ năm 1973 trở đi, quan hệ giữa Mĩ và các nước Tây Âu cũng diễn ra những “trục trặc”, nhất là quan hệ Mĩ – Pháp… – Tháng 8/1975, các nước Tây Âu cùng Liên Xô, các nước xã hội chủ nghĩa châu Âu và hai nước Mĩ, Canađa kí định ước Henxinki về an ninh và hợp tác châu Âu. Tình hình căng thẳng ở châu Âu dịu đi rõ rệt. – Vào cuối năm 1989, ở châu Âu đã diễn ra những sự kiện to lớn mang tính đảo lộn: bức tường Béclin bị phá bỏ [tháng 11/1989], hai siêu cường Xô – Mĩ tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh [tháng 12/1989], nước Đức tái thống nhất [tháng 10/1990]. * Từ năm 1991 đến năm 2000 – Trong bối cảnh chiến tranh lạnh kết thúc, quá trình liên kết của các thành viên EU trở nên chặt chẽ hơn. Các nước Tây Âu đều chú ý mở rộng quan hệ quốc tế với các nước tư bản khác, các nước đang phát triển ở châu Á, châu Phi, khu vực Mĩ Latinh… 3. Liên minh châu Âu [EU] * Quá trình hình thành: – Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cùng với xu thế toàn cầu hoá, khuynh hướng liên kết khu vực diễn ra mạnh mẽ. – Sáu nước Tây Âu [Pháp, CHLB Đức, Italia, Bỉ, Hà Lan và Lúcxămbua] cùng thành lập Cộng đồng Than – Thép châu Âu [1951], sau là Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu và Cộng đồng kinh tế châu Âu [EEC] [1957]. – Năm 1967, ba tổ chức trên hợp nhất thành Cộng đồng châu Âu [EC] và từ tháng 1/1993 đổi tên là Liên minh châu Âu [EU]. * Sự phát triển: – Thành viên: Từ 6 nước ban đầu, đến năm 1995, EU đã phát triển thành 15 nước. Năm 2004, kết nạp thêm 10 nước Đông Âu, đến năm 2007 thêm 2 nước, nâng tổng số thành viên lên 27 nước. – EU ra đời không chỉ nhằm hợp tác giữa các nước thành viên trong lĩnh vực kinh tế, tiền tệ mà còn liên minh trong lĩnh vực chính trị. – Tháng 6/1979, đã diễn ra cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu đầu tiên. Tháng 3/1995, bảy nước EU huỷ bỏ sự kiểm soát đối với việc đi lại của công dân các nước này qua biên giới của nhau. Tháng 1/2002, chính thức sử dụng đồng tiền chung EURO. – Liên minh châu Âu là tổ chức liên kết chính trị – kinh tế lớn nhất hành tinh, chiếm hơn 1/4 GDP của thế giới. – Quan hệ Việt Nam – EU được thiết lập năm 1990. III. Nhật Bản 1. Kinh tế * Giai đoạn 1945 – 1952 – Sự thất bại của Nhật trong Chiến tranh thế giới thứ hai để lại cho Nhật Bản hậu quả hết sức nặng nề [3 triệu người chết và mất tích; cơ sở vật chất bị phá huỷ nặng nề; 13 triệu người thất nghiệp]; thảm hoạ đói rét đe doạ cả nước; là nơi Mĩ đóng quân từ năm 1945 đến năm 1952. – Bộ chỉ huy tối cao lực lượng Đồng minh [SCAP] thực hiện ba cuộc cải cách lớn: 1- Thủ tiêu chế độ kinh tế tập trung, 2- Cải cách ruộng đất, 3- Dân chủ hoá lao động. – Dựa vào viện trợ Mĩ, Nhật bản nỗ lực khôi phục kinh tế, đạt mức trước chiến tranh. * Giai đoạn 1952 – 1973 – Từ năm 1953 đến năm 1960 có bước phát triển nhanh, từ năm 1960 đến năm 1973, kinh tế Nhật Bản bước vào giai đoạn phát triển “thần kì”, tốc độ tăng trưởng cao liên tục, nhiều năm đạt tới hai con số [1960 – 1969 là 10,8%]. Nhật Bản trở thành một siêu cường kinh tế [sau Mĩ]. – Tới năm 1968, vươn lên là vương quốc kinh tế tư bản thứ hai sau Mĩ. Từ đầu những năm 70 trở đi, Nhật Bản trở thành một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính lớn nhất thế giới [cùng Mĩ và Liên minh châu Âu]. – Nguyên nhân của sự phát triển kinh tế:
2. Khoa học – kĩ thuật – Nhật Bản rất coi trọng giáo dục và khoa học – kĩ thuật, tập trung chủ yếu là nghiên cứu về lĩnh vực sản xuất dân dụng. – Sản xuất nhiều mặt hàng dân dụng nổi tiếng thế giới [tivi, tủ lạnh, ô tô…], các tàu chở dầu có tải trọng lớn [1 triệu tấn], xây dựng đường ngầm dưới biển dài 53,8 km nối liền hai đảo Hôn-su và Hốc-cai-đô, xây dựng cầu đường bộ đô dài 9,7 km nối hai đảo Hônsu và Sicôcư… 3. Chính sách đối ngoại * Trong thời kì “Chiến tranh lạnh” – Nền tảng chính sách đối ngoại của Nhật Bản là liên minh chặt chẽ với Mĩ, thể hiện ở việc ký Hiệp ước hòa bình Xan Phranxixcô và Hiệp ước An ninh Mĩ – Nhật [tháng 9/1951], về sau được gia hạn nhiều lần. Theo đó, Nhật Bản chấp nhận đứng dưới “chiếc ô” bảo hộ hạt nhân của Mĩ, cho Mĩ đóng quân và xây dựng căn cứ quân sự trên lãnh thổ Nhật Bản. – Năm 1956, Nhật Bản bình thường hoá quan hệ với Liên Xô và tham gia Liên hợp quốc. – Năm 1973, Nhật Bản thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam và bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc. Năm 1978, Hiệp ước Hòa bình và Hữu nghị Nhật – Trung được kí kết. – Tháng 8/1977, với học thuyết Phucưđa, đánh dấu sự “trở về” châu Á của Nhật Bản. – Năm 1991, Nhật Bản đưa ra “Học thuyết Kaiphu” là tiếp tục phát triển “Học thuyết Phucưđa” trong hoàn cảnh lịch sử mới nhằm củng cố mối quan hệ về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội với các nước Đông Nam Á. * Sau thời kì “Chiến tranh lạnh” – Tiếp tục liên minh chặt chẽ với Mĩ, tháng 4/1996, Hiệp ước An ninh Nhật – Mĩ được tái khẳng định kéo dài vĩnh viễn. Mặt khác, Nhật vẫn coi trọng quan hệ với Tây Âu và mở rộng đối ngoại với các nước trên phạm vi toàn cầu. – Quan hệ hợp tác kinh tế giữa Nhật Bản với các nước NICs và ASEAN phát triển với tốc độ mạnh mẽ. C. Câu hỏi ôn tậpCâu 1. Nêu sự phát triển kinh tế và khoa học – kĩ thuật của Mĩ trong thời gian 1945 – 1973 và những nhân tố thúc đẩy sự phát triển đó. Câu 2. Trình bày và nhận xét chính sách đối ngoại của Mĩ trong và sau thời kì Chiến tranh lạnh? Nêu những thất bại và thành công của Mĩ trong chính sách đối ngoại từ năm 1945 đến năm 2000. Câu 3. Từ năm 1945 đến năm 2000, nước Mĩ đã trải qua những giai đoạn phát triển kinh tế như thế nào? Trình bày tóm tắt sự phát triển đó. Câu 4. Tóm tắt sự phát kinh tế, khoa học – kĩ thuật của Tây Âu từ năm 1945 đến năm 2000. Những nhân tố nào đã dẫn đến kết quả đó? Câu 5. Kể tên các tổ chức liên minh quân sự và liên kết chính trị – kinh tế được học trong chương trình Trung học phổ thông. Trình bày quá trình hình thành và phát triển của tổ chức liên kết chính trị – kinh tế lớn nhất hành tinh. Nhận xét vai trò của tổ chức đó trong nền kinh tế thế giới. Câu 6. Trình bày những thành tựu chủ yếu về kinh tế và khoa học – kĩ thuật của Nhật Bản trong giai đoạn phát triển thần kì. Những nhân tố nào đã tạo nên những thành tựu đó? Việt Nam có thể học tập những gì từ sự phát triển kinh tế của Nhật Bản? Câu 7. Tóm tắt chính sách đối ngoại của Nhật Bản từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 2000. Bài tập Bài 1. Lập các bảng tóm tắt sự phát triển về kinh tế và chính sách đối ngoại của Mĩ, Tây Âu và Nhật Bản từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 2000
Bài 2. Tìm hiểu chính sách của Mĩ đối với Việt Nam từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX. Xem tiếp bài 5: Quan hệ quốc tế [1945 – 2000] |