- Ở các vùng nông thôn nước ta, người ta thường sử dụng giếng nước khoan, giếng đào làm nước sinh hoạt. Tuy nhiên, các nguồn nước này thường hay bị nhiễm phèn và một số tạp chất. Làm thế nào để tách các tạp chất này ra khỏi nguồn nước?
Hướng dẫn trả lời:
Để tách các tạp chất này ra khỏi nguồn nước, người ta phải sử dụng các hệ thống lọc nước hoặc các máy lọc để loại bỏ các tạp chất để lấy nước lạnh trước khi sử dụng
2. Một số phương pháp đơn giản tách các chất ra khỏi hỗn hợp
Cho các hỗn hợp: Hỗn hợp A gồm muối ăn và nước; Hỗn hợp B gồm cát và nước; Hỗn hợp C gồm dầu ăn và nước.
Hãy đề xuất phương pháp thích hợp để tách muối ăn, cát và dầu ăn ra khỏi mỗi hỗn hợp
- Dựa vào tính chất nào để có thể tách các chất ra khỏi hỗn hợp?
- Hãy cho biết đặc điểm khác nhau của mỗi hỗn hợp
- Hoàn thành thông tin bằng cách đánh dấu tích V vào phương pháp thích hợp theo mẫu bảng 16.1
Hướng dẫn trả lời:
- Dựa vào tính chất tan hoặc không tan trong chất lỏng, không hóa hơi khi gặp nhiệt độ cao của các chất để tách ra khỏi hỗn hợp
- Đặc điểm khác nhau của mỗi hỗn hợp:
- Hỗn hợp A: là hỗn hợp đồng nhất, muối là chất tan trong nước, không bị hóa hơi khi gặp nhiệt độ cao
- Hỗn hợp B: cát là chất không tan trong nước
- Hỗn hợp C: là hỗn hợp không đồng nhất, dầu ăn không tan trong nước
- Hoàn thành bảng:
3. Thực hành tách chất
- Quan sát cốc đựng hỗn hợp sulfur và nước, hãy cho biết bột sulfur có tan trong nước không
- Dùng phương pháp nào để tách bột sulfur ra khỏi nước? Cho biết những dụng cụ nào cần sử dụng để tách chúng
- Tại sao lại dùng phương pháp cô cạn mà không dùng phương pháp lọc để tách muối ăn ra khỏi hỗn hợp
- Quan sát hỗn hợp nước và dầu, cho biết tính chất của hỗn hợp
- Dùng phương pháp và dụng cụ nào để tách dầu ăn ra khỏi nước
- Trình bày một số phương pháp tách các chất ra khỏi hỗn hợp và cho biết trường hợp nào sử dụng phương pháp đó
- Trong một lần sơ ý, một bạn học sinh đã trộn lẫn chai dầu hỏa và chai nước tạo thành hỗn hợp dầu hỏa lẫn nước. Em hãy giúp bạn đó tách dầu hỏa ra khỏi nước
Hướng dẫn trả lời:
- Sulfur không tan trong nước
- Dùng phương pháp lọc để tách sulfur ra khỏi nước
Các dụng cụ cần: Đũa thủy tinh, phễu lọc, giấy lọc
- Dùng phương pháp cô cạn mà không dùng phương pháp lọc để tách muối ra khoỉ nước bởi vì muối là chất rắn tan trong nước và nó không bị hóa hơi khi gặp nhiệt độ cao. Còn phương pháp lọc chỉ áp dụng để tách chất rắn không tan trong nước ra khỏi hỗn hợp.
- Tính chất của hỗn hợp dầu và nước là: hỗn hợp không đồng nhất, dầu không tan trong nước
- Dùng phương pháp chiết để tách dầu ăn ra khỏi nước
Dụng cụ cần sử dụng: Phễu chiết, Khóa, Bình đựng, giá cố định
- Một số phương pháp dùng để tách chất và trường hợp áp dụng:
- Các phương pháp lọc, cô cạn và chiết là những phương pháp đơn giản để tách các chất ra khỏi hỗn hợp. Tùy vào tính chất của các hỗn hợp mà chọn lựa phương pháp tách phù hợp
- Phương pháp lọc: Dùng để tách chất rắn không tan ra khỏi hỗn hợp lỏng
- Phương pháp cô cạn: Dùng để tách chất rắn tan và không bị hóa hơi khi gặp nhiệt độ cao ra khỏi dung dịch hỗn hợp lỏng
- Phương pháp chiết: Dùng để tách các chất lỏng ra khỏi hỗn hợp lỏng không đồng nhất
- Hỗn hợp dầu hỏa và nước là hỗn hợp không đồng nhất, dầu hỏa nhẹ hơn nước và không tan trong nước. Để tách hỗn hợp này, ta dùng phương pháp chiết. Cụ thể như sau
Sử dụng các dụng cụ: giá thí nghiệm, phễu chiết, khóa, bình đưng tam giác
- Bước 1: Sắp xếp, lắp các dụng cụ, cho hỗn hợp vào phễu chiết
- Bước 2: Mở khóa cho nước chảy từ từ xuống bình tam giác
- Bước 3: Quan sát đến khi dầu hỏa chạm khóa thì đóng khóa lại, ta được nước và dầu hỏa riêng biệt
BÀI TẬP
1.Hãy chọn phương pháp phù hợp để tách các chất ra khỏi hỗn hợp.
a) Đường và nước.
b) Bột mì và nước.
2. Kể một vài ứng dụng của phương pháp lọc và phương pháp cô cạn trong thực tế.
3. Em có biết để làm sạch nước bể bơi, ngoài biện pháp dùng hóa chất người ta còn dùng biện pháp nào khác mà không sử dụng hoá chất?
4. Có một hỗn hợp gồm muối ăn và cát. Em hãy đề xuất cách tách riêng từng chất ra khỏi hỗn hợp. Em sử dụng dược cách làm trên dựa vào sự khác nhau nào về tính chất giữa chúng?
Hướng dẫn trả lời:
1. a, phương pháp cô cạn b, phương pháp lọc
2. Ứng dụng của phương pháp lọc: máy lọc nước, pha cà phê, pha trà, …
Ứng dụng phương pháp cô cạn: làm muối biển, làm mứt, …
3. Dùng phương pháp lọc
4. Cho hỗn hợp cát và muối vào nước, sử dụng phương pháp lọc và phương pháp cô cạn, lọc lấy cát trước rồi cô cạn ta thu được muối
Sử dụng cách làm trên bởi vì sự khác nhau giữa tính chất của muối và cát như sau:
- Muối là chất rắn tan được trong nước, không bị hóa hơi khi gặp nhiệt độ cao
- Cát là chất rắn không tan được trong nước
Bài 11.4 trang 31 sách bài tập Khoa học tự nhiên lớp 6 - Cánh diều: Người ta tách chất ra khỏi hỗn hợp bằng các cách lọc, cô cạn, chiết dựa trên
A. sự khác nhau về tính chất hóa học của các chất.
B. sự giống nhau về tính chất vật lí của các chất.
C. sự khác nhau về tính chất vật lí của các chất
D. sự giống nhau về tính chất hóa học của các chất.
Lời giải:
Đáp án C.
Dựa vào sự khác nhau về tính chất vật lí của các chất mà người ta có thể tách chất ra khỏi hỗn hợp bằng các cách lọc, cô cạn, chiết.
11.1. Tách muối ăn ra khỏi hỗn hợp nước muối bằng phương pháp nào dưới đây?
11.2. Người ta tách cát ra khỏi hỗn hợp cát và nước bằng phương pháp nào?
11.3. Để tách nước khỏi hỗn hợp nước và dầu ăn cần các dụng cụ...
11.5. Phương pháp lọc dùng để...
11.7. Tách riêng từng chất ra khỏi hỗn hợp gồm các chất: muối ăn và cát.
Câu hỏi: Các phương pháp tách chất ra khỏi hỗn hợp?
Trả lời:
- Phương pháp vật lý:
+ Phương pháp lọc
+ Phương pháp khô cạn
+ Phương pháp chưng cất phân đoạn.
+ Phương pháp chiết.
+ Phương pháp đông đặc.
- Phương pháp hóa học.
Cùng Top lời giải tìm hiểu chi tiết hơn về 2 phương pháp tách chất ra khỏi hỗn hợp và ví dụ minh họa nhé!
1. Phương pháp vật lý
Phương pháp vật lý dựa vào sự khác biệt về tính chất vật lýcác chất thành phần luôn giữ nguyên tính chất của nó trong hỗn hợp như nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi, tính tan trong nước, khối lượng riêng…để tách riêng chất.
Cụ thể:
- Phương pháp lọc: Dùng để tách các chất không tan ra khỏi hỗn hợp lỏng
- Phương pháp cô cạn: Dùng để tách các chất tan rắn (không hoá hơi khi gặp nhiệt độ cao) ra khỏi hỗn hợp chất lỏng
- Phương pháp chưng cất phân đoạn: Dùng để tách các chất lỏng ra khỏi hỗn hợp lỏng nhờ vào sự khác nhau về nhiệt độ sôi
- Phương pháp chiết: Dùng để tách các chất ra khổi hỗn hợp lỏng không đồng nhất
- Phương pháp đông đặc: Dùng để tách các chất lỏng ra khỏi hỗn hợp lỏng nếu nhiệt độ đông đặc của chúng cách nhau lớn.
Ví dụ: Tách muối ra khỏi hỗ hợp nước muối.
2. Phương pháp hóa học
Nguyên tắc:
- Bước 1. Chọn chất X chỉ tác dụng với A (mà không tác dụng với B) để chuyển A thành dạng A1 (kết tủa, bay hơi, hoặc hòa tan); tách ra khỏi B (bằng cách lọc hoặc tự tách….
- Bước 2. Điều chế lại chất A từ chất A1(nếu cần thiết)
Sơ đồ tách
Phản ứng được chọn để tách phải thoã mãn 3 yêu cầu sau:
-Chỉ tác dụng lên một chất trong hỗn hợp cần tách
-Sản phẩm tạo thành có thể tách dễ dàng khỏi hỗn hợp
-Từ sản phẩm phản ứng tạo thành có khả năng tái tạo được chất ban đầu (nếu cần thiết).
3. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1:Tách riêng từng chất ra khỏi hỗn hợp gồm các chất: muối ăn và cát.
Lời giải
Hoà tan hỗn hợp trên vào nước. Đổ hỗn hợp qua giấy lọc ta thu được nước muối riêng còn cát ở trên giấy. Sau đó cô cạn hỗn hợp nước muối, nước bốc hơi sẽ thu được muối ăn khan.
Minh họa bằng hình ảnh:
Ví dụ 2:Một hỗn hợp gồm dầu hỏa có lẫn nước, làm thế nào để tách nước ra khỏi dầu hỏa?
Lời giải
Dầu hỏa nhẹ hơn nước và không tan trong nước. Muốn tách nước ra khỏi dầu hỏa, ta cho hỗn hợp vào phễu chiết, dầu nổi ở trên và nước ở phía dưới. Mở khóa phễu chiết, tách nước ra trước sau đó đến dầu hỏa, ta được nước và dầu hỏa riêng biệt.
Minh họa bằng hình ảnh
Ví dụ 3:Tách khí oxi và CO2ra khỏi hỗn hợp khí gồm khí oxi và CO2. Biết khí CO2hòa hợp được với nước vôi trong dư tạo thành canxi cacbonat và canxi cacbonat nung tạo ra khí CO2và chất khác.
Hướng dẫn giải:Cho hỗn hợp khí lội qua nước vôi trong dư ta thu được khí oxi (vì CO2 bị nước vôi trong giữ lại).
Lấy sản phẩm thu được (khí CO2hòa hợp với nước vôi trong) nung ở nhiệt độ cao ta thu được khí CO2.
Ví dụ 4:Có một lượng bột sắt bị lẫn một lượng nhỏ bột nhôm. Làm thế nào để thu được sắt tinh khiết?
Lời giải
Cho hỗn hợp bột kim loại vào dung dịch NaOH dư.
Al phản ứng hoàn toàn với NaOH dư tạo thành dung dịch, Fe không phản ứng.
2Al + 2NaOH + 2H2O → 2NaAlO2+ 3H2↑
Lọc lấy bột sắt và rửa sạch thu được bột sắt tinh khiết.
4. Bài tập trắc nghiệm
Câu 1:Một trong những tính chất nào sau đây cho biết chất lỏng là tinh khiết?
A. Không tan trong nước.
B. Có vị ngọt, mặn, chua.
C. Không màu, không mùi, không vị.
D. Khi đun chất sôi ở nhiệt độ nhất định và chất hoá rắn ở nhiệt độ không đổi.
Chọn D
Do: Chất tinh khiết có những tính chất vật lý và hóa học nhất định.
Câu 2:Chất tinh khiết là
A. Chỉ 1 chất.
B. Nhiều chất.
C. Một nguyên tố.
D. Một nguyên tử.
Chọn A
Do: Chất tinh khiết là chất không có lẫn chất khác (tạp chất).
Câu 4:Hỗn hợp là:
A. Nhiều nguyên tử.
B. Một chất.
C. Nhiều chất trộn lẫn vào nhau.
D. Nhiều chất để riêng biệt.
Chọn C
Hỗn hợp gồm hai hay nhiều chất trộn lẫn vào nhau.
Câu 5.Một hỗn hợp gòm bột sắt và đồng, có thể tách bằng cách sau:
A. Hòa tan vào nước B. Lắng, lọc
C. Dùng nam châm để hút D. Tất cả đều đúng.
Phương án đúng là C.
Câu 6:Chọn cụm từ còn thiếu ở nhận định sau: “Chất tinh khiết có tính chất…”.
A. vật lý và hoá học nhất định.
B. thay đổi.
C. vật lý nhất định, hoá học thay đổi.
D. hoá học nhất định, vật lý thay đổi.
Chọn A.
Câu 7:Tách muối ăn ra khỏi hỗn hợp nước muối bằng phương pháp nào sau đây?
A. Lọc
B. Chiết.
B. Chiết.
D. Dùng nam châm hút.
Chọn C
Cô cạn hỗn hợp nước muối, nước bốc hơi sẽ thu được muối ăn khan.
Câu 8.Có hỗn hợp muối ăn và vôi sống, có thể tách riêng tưng chất bằng cách:
A. Hòa tan hỗn hợp vào nước
B. Sục khí CO2vào hỗn hợp
C. Lọc
D. Nung ở nhiệt độ cao
E. Tất cả các cách trên
Phương án đúng là E.
Giải thích:
- Hòa tan hỗn hợp muối ăn và vôi sống vào nước vôi trong ta thu được hỗn hợp nước muối và nước vôi trong.
- Sục khí CO2vào hỗn hợp dung dịch trên, khí cacbonic làm nước trong vôi vẩn đục (do CO2phản ứng với nước vôi trong tạo ra kết tủa CaCO3không tan trong nước)
- Dùng phễu đặt sẵn giấy lọc, lọc hỗn hợp nước sau khi sục khí CO2. Dung dịch nước thu được là nước muối, cô cạn hỗn hợp này thu được muối ăn.
- Phần kết tủa thu được đem nung ở nhiệt độ cao thu được vôi sống
5. Bài tập tự luận
Bài 1.Một hỗn hợp gồm nước và dầu ăn. Làm thế nào để tách chất thành từng chất riêng biệt.?
Bài 2.Muối ăn có lẫn bột lưu huỳnh. Làm thế nào để thu được muối ăn sạch?
Bài 3.Dựa vào tính chất khác nhau của nước và rượu, làm thế tách hỗn hợp gồm nước và rượu etylic?
Bài 4.Làm thế nào để tách khí oxi và khí nitơ ra khỏi hỗn hợp khí gồm nitơ và oxi. Biết nhiệt độ hóa lỏng của nitơ là – 1960C và oxi là – 1830C.
Bài 5.Khi axetylen có lẫn khí cacbonic. Làm thế nào để thu được khí axetylen tinh khiết?
Hướng dẫn giải:
Bài 1.Cho hỗn hợp dầu ăn và nước vào phễu, để hợp chất đứng yên trong một thời gian và mở khóa phễu sẽ tách được nước và dầu riêng biệt (vì dầu ăn không tan trong nước).
Bài 2.Hòa tan hỗn hợp muối ăn và lưu huỳnh và nước, dùng đũa khuấy cho muối ăn tan hết. Sau đó cho hỗn hợp hòa tan vào phễu có đặt sẵn giấy lọc, bột lưu huỳnh bị giữ lại ở trên, cô cạn dung dịch nước muối thu được muối ăn.
Bài 3.Cho hỗn hợp rượu và nước vào bình có nhánh, gắn với ống sinh hàn (dụng cụ làm lạnh). Đung ở 78,30C, rượu sẽ bốc hơi, hơi dẫn đi qua ống sinh hàn thu được rượu (vì rượu sôi ở 78,30C) còn lại là nước.
Bài 4.Hạ nhiệt độ của hỗn hợp nitơ và oxi xuống thấp và áp suất cao (để hóa lỏng không khí), sau đó tăng dần nhiệt độ cho không khí lỏng bay hơi, ở – 1960C nitơ bay hơi, còn ở – 1830C thì oxi bay hơi.
Bài 5.Dẫn hỗn hợp khía lội qua dung dịch nước vôi trong , khí CO2bị nước vôi trong giữ lại, thu được khí axetylen tinh khiết.